Yapay zekaya neden bu kadar bağlanıyoruz? Uzmanlar açıkladı
İnsanlar yapay zeka araçlarına giderek daha fazla güveniyor ve duygusal bağ kuruyor; bu durum ciddi sonuçlara yol açabiliyor. Uzmanlar, insanların yapay zekaya antropomorfizm (cansız varlıklara insan özellikleri atfetme) eğilimi gösterdiğini ve bunun psikolojik ihtiyaçlardan kaynaklandığını belirtiyor. Yapay zekanın yargılamayan tavrı ve kesin cevapları kısa vadede rahatlık verse de, uzun vadede kişinin gerçek ilişkilerdeki baş etme becerilerini zayıflatabilir.
ChatGPT'ye danışan iki çocuk babası Warren Tierney, yutkunma sorunu için aldığı 'kanserin çok düşük ihtimal' yanıtı sonrası doktora gitmedi.
Aylar sonra dördüncü evre yemek borusu kanseri olduğunu öğrendi.
60 yaşındaki bir adam, ChatGPT'nin beslenme tavsiyesi üzerine sofra tuzunu sodyum bromür ile değiştirdi.
Üç ay sonra hastaneye kaldırılan adamda halüsinasyonlar görüldü ve psikiyatri ünitesine yatırıldı.
16 yaşındaki lise öğrencisi Adam Raine, ChatGPT'de güvenlik açığı bularak intihar yöntemleri hakkında bilgi aldı.
Yapay zeka güvenlik uyarısı vermedi ve genç hayatına son verdi.
Neden yapay zeka ile bağ kuruyoruz?
Dr. Uzman Psikolog Serap Duygulu, bu durumu antropomorfizm olarak tanımlıyor:
"Cansız varlıklara insan özellikleri atfetmek. Çocukların oyuncak bebekleriyle konuşmasıyla yetişkinlerin yapay zeka ile sohbet etmesi arasında güçlü bir bağ var."
Klinik-Sağlık Psikoloğu Suna Ömerbaşoğlu, yapay zekanın yargılamayan iletişiminin kaygıyı azalttığını ve sahte bir 'duygusal güvenlik alanı' yarattığını belirtiyor.
Psikolojik ihtiyaçlarımızın yansıması
Duygulu, Bağlanma Kuramı'na atıfta bulunarak şunları söylüyor:
"İnsan doğduğu andan itibaren güvenli bir bağ arar. Eğer bu bağlar kırılgansa ya da eksikse, yapay zekaya yüklediğimiz kişilik aslında o boşluğu doldurma çabamızdır."
Benlik algısına olumsuz etkiler
Ömerbaşoğlu, yapay zekanın sınırsız onaylamasının tehlikeli olabileceğini vurguluyor:
"Kişi gerçek dünyada bu anlayışı bulamadığında kendisini 'fazla karmaşık' ya da 'fazla farklı' hissetmeye başlayabilir ve kendilik algısında yabancılaşma ortaya çıkabilir."
Duygulu da gerçek ilişkilerdeki çatışmaların benliği olgunlaştırdığını, yapay zekanın ise uyum sağlayıp onayladığını belirtiyor:
"Bu, uzun vadede bireyin gerçek ilişkilerdeki çatışma ve farklılıklarla baş etme becerisini zayıflatabilir."
Koşulsuz güvenin beş nedeni
Otorite figürü: Yapay zeka, geniş veritabanlarının süzgecinden geçmiş 'kesin bilgi' olarak algılanıyor ve teknolojik otorite haline geliyor.
Bilişsel yükten kaçınma: İnsan zihni doğası gereği kolay olanı tercih ediyor. Yapay zeka hazır ve akıcı yanıtlar sunuyor.
Belirsizlikten kaçınma: Ömerbaşoğlu uyarıyor: "Yapay zekanın kesin üslubu, içeriğin gerçekliğinden daha fazla güven hissi doğurabiliyor."
Makine eşittir doğruluk yanılgısı: Modern toplumda makinelerin hata yapmadığı inancı, yapay zekaya da yansıyor.
İfade gücü: Duygulu, yapay zekanın retorik gücüne dikkat çekiyor: "Yanıtların akıcı, tutarlı ve kendinden emin tonla verilmesi 'bu doğru olmalı' algısı yaratıyor."
Yorumlar 0
Habere düşünceni bırak, yanıtlarla sohbeti devam ettir.
Yorum yapabilmek ve yanıt verebilmek için giriş yapın.