Çin'in nadir toprak elementlerinin ihracat kurallarını sıkılaştırması üzerine Trump, Çin'e yönelik gümrük vergilerini yüzde 100'e çıkardı ve bu durum küresel piyasalarda büyük sarsıntıya neden oldu. Akıllı telefonlardan F-35 savaş uçaklarına kadar her alanda kullanılan nadir toprak elementlerinin üretiminin yüzde 70'i ve işleme kapasitesinin yüzde 87'si Çin'de bulunuyor. Türkiye, Eskişehir Beylikova'da 2022'de keşfedilen 694 milyon tonluk nadir toprak rezervlerini geliştirmek için ABD ile görüşmeler yürütüyor.
Dünya, ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Lideri Xi Jinping'in beklenen görüşmesine hazırlanırken, iki ülke arasındaki ticaret savaşı aniden alevlendi.
Çin hükümeti, perşembe günü nadir toprak elementlerinin ihracat kurallarını sıkılaştırarak ABD'yi kızdırdı.
Buna misilleme olarak Trump, cuma gecesi Çin'e yönelik gümrük vergilerini yüzde 100'e çıkardığını duyurdu.
Bu durum, iki ülke arasında 2019'dan bu yana en şiddetli gerilimi beraberinde getirdi.
İki ülke arasında iplerin gerilmesiyle birkaç saat içinde borsa ciddi sarsıntılar geçirdi.
ABD'nin S&P 500 endeksi yüzde 2'den fazla değer kaybetti.
Kripto para piyasasının toplam değeri yaklaşık 4,25 trilyon dolardan 4,05 trilyon dolara düştü.
Bitcoin, 122 bin dolardan 107 bin dolara geriledi.
Çin Ticaret Bakanlığı, perşembe günü daha önceki ihracat kontrollerini yeni kısıtlamalar ekleyerek genişletti.
Herhangi bir şirket, değerinin yüzde 0,1'inden fazlası nadir toprak elementlerinden gelen belirli ürünleri ihraç etmek için Çin'den izin almak zorunda kalacak.
Bakanlık ayrıca ihracatı kısıtlanan nadir toprak elementlerinin listesini genişletti ve yabancı ordular tarafından kullanılmalarını yasakladı.
Nadir toprak elementleri, kimyasal açıdan birbirine benzeyen ve birçok yüksek teknoloji ürününün üretiminde hayati önem taşıyan 17 elementin oluşturduğu bir cevher grubu.
Bunlar genellikle makinelerde, elektrikli araçlarda ve savaş uçaklarında kullanılan "kritik" mineraller olarak kabul ediliyor.
Söz konusu elementler, aslında "nadir" oldukları için değil, doğada dağınık halde bulundukları ve işlenmeleri zor olduğu için bu ismi alıyor.
Akıllı telefonlar, tabletler, dizüstü bilgisayarlar ve ekranlarda neodim, terbiyum ve itriyum kullanılıyor.
Rüzgar türbinlerinin jeneratörlerinde ve elektrikli araç motorlarında güçlü neodim-demir-bor mıknatıslar yer alıyor.
Savunma ve uzay sanayinde jet motorları, radar sistemleri, lazer hedefleyiciler, gece görüş dürbünleri ve füze yönlendirme sistemleri için samaryum, disprosiyum ve gadolinyum kritik öneme sahip.
Sağlık ve tıp teknolojilerinde MRI cihazları, X-ışını fosforları, kanser tedavisi için kontrast araçları gibi alanlarda gadolinyum ve itriyum kullanılıyor.
Dünyadaki nadir toprak elementleri madenciliğinin yaklaşık yüzde 70'i Çin'de yapılıyor.
2023 verilerine göre elementleri işleme kapasitesinin yüzde 87'si de Çin'de.
Avrupa Birliği, otomotiv parçaları, savaş uçakları ve tıbbi görüntüleme cihazları için gereken nadir toprak elementi mıknatıslarının yüzde 98'ini Çin'den temin ediyor.
Çin'deki Amerikan Ticaret Odası tarafından mayıs ayında yapılan bir anket, ABD firmalarının yüzde 75'inin nadir toprak elementi stoklarının birkaç ay içinde tükeneceğini ortaya koymuştu.
Çin Ticaret Bakanlığı, son kurallar çerçevesinde nadir toprak elementlerinden mıknatıs yapımında kullanılan teknolojinin bile ancak hükümetin izniyle ihraç edilebileceğini duyurdu.
ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'na göre, Çin'in 44 milyon tonluk nadir toprak yataklarından sonra, Brezilya, Hindistan ve Avustralya toplamda yaklaşık 31,3 milyon tonla en büyük yataklara sahip.
ABD ve Avustralya, kendi nadir element madenciliği ve işleme üretimlerini artırmada en ileri seviyede.
Ancak nadir toprak elementleri yatakları Çin dışında da mevcut olsa da, Çin'in madencilik ve işleme altyapısına eş değer hale getirilmesi yıllar sürebilir.
Nadir toprak elementlerinin bir diğer önemli kaynağı Grönland.
Bu yüzden ABD yakın zamanda Grönland'ı kendine bağlamak için baskı yaparak diplomatik krize neden olmuştu.
ABD ayrıca Ukrayna ile de maden anlaşması yapmış ve söz konusu anlaşma, Ukrayna'nın egemenliğini zedeleyebileceği gerekçesiyle eleştirilmişti.
Türkiye, 2022'de Eskişehir Beylikova'da 694 milyon tonluk nadir toprak elementleri rezervi keşfetmişti.
Bloomberg'in 6 Ekim 2025 tarihli haberinde Türkiye'nin Batı Anadolu'daki nadir toprak rezervlerini geliştirmek için ABD ile görüşmelerde bulunduğu öne sürülüyor.
Türkiye daha önce Çin ve Rusya ile de görüşmeler yürütmüş, ancak herhangi anlaşmaya varılamamıştı.
Son haberler Türkiye'nin yeniden NATO müttefiki ABD'ye yöneldiği yorumlarını beraberinde getirdi.
ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı operasyonların 25. gününde savaş tüm şiddetiyle sürüyor. Trump'ın İran ile görüşme yapıldığını açıklaması ve enerji tesislerine yönelik saldırıları beş gün ertelemesi barış umudu yaratsa da Tahran bunu yalanladı ve saldırılara devam etti. ABD, askeri hedeflere yönelik operasyonların süreceğini açıklarken İran, İsrail'e yeni bir füze dalgası daha fırlattı.
New York'taki LaGuardia Havalimanı'nda Montreal'den gelen CRJ-900 tipi yolcu uçağı, iniş sırasında pist üzerindeki bir itfaiye aracıyla çarpıştı. Kaza sonucunda ölü ve yaralıların bulunduğu bildirilirken havalimanı operasyonları durduruldu ve bölgeye çok sayıda acil durum ekibi sevk edildi. New York İtfaiye Departmanı olayı doğruladı ancak ayrıntı paylaşmadı.
ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı'nın 24. gününde çatışmalar şiddetlenerek devam ediyor. Trump'ın Hürmüz Boğazı için verdiği 48 saatlik ültimatomuna İran, elektrik santrallerine karşılıklı misilleme yapacağını ve deniz mayını döşeyeceğini açıklayarak yanıt verdi. Tel Aviv, Kudüs ve Riyad füze saldırılarının hedefi olurken İsrail de Tahran'daki altyapıyı vuran geniş çaplı saldırı başlattı.
İsrail, İran'ın Arad ve Dimona'ya düzenlediği misilleme saldırılarının ardından Ben Gurion Havalimanı'nda güvenlik kısıtlaması uygulamaya koydu. Ulaştırma Bakanı Regev'in açıklamasına göre saatlik uçuş sayısı ikiden bire düşürülürken yolcu kapasitesi de 120'den 50'ye indirildi. Yetkililer, güvenlik durumuna göre bu önlemlerin her an değişebileceğini vurguluyor.
ABD Başkanı Trump, İran'a Hürmüz Boğazı'nı 48 saat içinde tamamen açması için ültimatom verdi; aksi halde İran'ın enerji santrallerini vuracağını açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise enerji altyapısının hedef alınması durumunda boğazı tamamen kapatacaklarını ve Körfez'deki ABD bağlantılı tesisleri vuracaklarını duyurdu. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Trump'ın tehditlerini "çaresizlik göstergesi" olarak nitelendirdi.
Batı Şeria'da gece yarısı yüzlerce İsrailli yerleşimci aynı anda harekete geçerek 15'ten fazla Filistin köy ve kasabasını ateşe verdi; aileler alevler arasında mahsur kalırken yaşlı siviller demir sopalarla dövüldü. İsrail güvenlik birimlerinin saatlerce süren saldırılara müdahale etmemesi, olayların devlet destekli olduğu iddialarını güçlendirdi. En az 9 kişi hastaneye kaldırılırken Filistinliler acil uluslararası müdahale çağrısında bulunuyor.
İran Savaşı'nın 23. gününde İran, enerji altyapısının hedef alınması halinde Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatacağını ve bölgedeki ABD ortaklı tüm tesisleri vuracağını açıklarken ABD de Hark Adası'nın işgali dahil tüm seçeneklerin masada olduğunu duyurdu. Tahran'da patlamalar yaşanırken İran, Natanz'a yapılan saldırıya misilleme olarak İsrail'in Arad kentini füzelerle vurdu ve en az 88 kişi yaralandı. Netanyahu Avrupa liderlerini savaşa katılmaya çağırırken İran 23 günde 5 bini aşkın füze ve İHA kullandığını açıkladı.
ABD, İran'a yönelik saldırıların ilk 20 gününde 25 milyar dolardan fazla harcadı; Pentagon'un Kongre'ye 200 milyar dolarlık ek bütçe talebinde bulunmayı planladığı öne sürülüyor. Bu rakamın, dünya genelindeki aşırı yoksulluğu 15-20 yıl boyunca ortadan kaldırmaya ya da Gazze'yi 4 kez yeniden inşa etmeye yeteceği hesaplanıyor. Öte yandan Katar'daki LNG tesislerindeki hasar küresel enerji arzını vururken bölge ülkeleri de her gün milyarlarca dolarlık ekonomik kayba uğruyor.
ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı 22. gününde tırmanmaya devam ediyor; İran, Natanz'a yapılan saldırıya karşılık olarak İsrail'in Dimona Nükleer Santrali'nin bulunduğu kenti 6 dalga füzeyle vurdu ve 39 kişi yaralandı. Çatışmalar Irak, Lübnan ve Körfez ülkelerindeki üslere kadar yayılırken Trump ateşkes istemediğini açıkladı ve İsrail önümüzdeki hafta saldırıları daha da yoğunlaştıracağını duyurdu. Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması petrol fiyatlarını yüzde 50 artırırken ABD, artan enerji maliyetlerini frenlemek için İran petrolüne yönelik yaptırımları 30 günlüğüne askıya aldı.
Putin, Nevruz Bayramı dolayısıyla birçok ülke liderine tebrik mesajı gönderdi. Bu mesajlar arasında öne çıkan İran'a yönelik ifadelerinde Putin, Moskova'nın Tahran'ın sadık dostu ve güvenilir ortağı olmayı sürdürdüğünü açıkça vurguladı. İran'ın yaşadığı saldırıları "zorlu sınav" olarak nitelendiren Putin, bu süreçte İran halkına destek mesajı verdi.
Tokyo ve çevresinde yaşayan binlerce Müslüman, Ramazan Bayramı namazı için Tokyo Camii'nde bir araya geldi; yoğun katılım nedeniyle namaz 5 kez ardı ardına 4 farklı imam tarafından kıldırıldı. Türkiye, Endonezya ve ABD başta olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinden Müslüman, bu buluşmada bir arada ibadet etmenin mutluluğunu yaşadı.
Reuters'ın üst düzey bir İranlı kaynağa dayandırdığı habere göre İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney, iki arabulucu ülke aracılığıyla iletilen gerilimi azaltma ve barış tekliflerini reddetti. Hamaney, ABD ve İsrail'in yenilgiye uğraması ve İran'a savaş tazminatı ödenmesi gerektiğini savunarak müzakere kapısını kapattı.
Trump, derin bir ekonomik ve enerji krizine sürüklenen Küba'yı "alma onurunun" kendisine ait olacağını açıkladı. ABD'nin petrol sevkiyatlarını keserek adayı baskı altına aldığı bu süreçte Washington, müzakerelerde Küba liderinin görevden ayrılmasını da gündeme taşıdı. Küba ise iç işlerine müdahaleyi kabul etmeyeceğini net biçimde ortaya koydu.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Tahran'ın ABD ile doğrudan temas halinde olduğuna dair haberlerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı. Trump'ın Orta Doğu Temsilcisi Witkoff ile son iletişimin ABD-İsrail saldırılarından önce yaşandığını belirten Arakçi, bu tür iddiaların kamuoyunu ve petrol piyasasını yanıltmaya yönelik olduğunu vurguladı.
ABD Başkanı Trump, İran'ın nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen saldırıların üçüncü dünya savaşını engellediğini savundu. Savaşın yakında biteceğini belirten Trump, İran'ın donanma, hava kuvvetleri ve liderlik yapısının büyük ölçüde tasfiye edildiğini açıkladı. Ayrıca müttefiklerin operasyona destek vermemesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek İngiltere başta olmak üzere pek çok ülkeyi eleştirdi.
Trump, İran'ın USS Abraham Lincoln uçak gemisine saldırdığı ve gemiyi etkisiz hale getirdiği iddialarını kesinlikle reddederek paylaşılan görüntülerin sahte olduğunu söyledi. İran rejiminin 32 bin protestocuyu öldürdüğünü ve rejim destekçisi gösterilerin yapay zeka ile üretildiğini öne süren Trump, savaşın sonuçlandırılması konusunda inisiyatifin ABD'de olduğunu ancak anlaşma yapıp yapmama konusunda henüz karar vermediğini belirtti.
ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş 17. gününe girerken Trump, savaşın çok uzun sürmeyeceğini belirtti ve İran'ın hava kuvvetleri ile donanmasının büyük ölçüde tasfiye edildiğini açıkladı. İsrail, Lübnan'a kara harekâtı başlatırken İran da Tel Aviv dahil İsrail'in merkez ve güneyine iki aşamalı füze saldırısı düzenledi. Savaşın bilançosu ağırlaşmaya devam ediyor; yalnızca Tahran'da 503 kişi hayatını kaybetti, BAE'deki liman ve yakıt tesisleri de İran saldırılarından nasibini aldı.
İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyinde Hizbullah mevzilerine karşı "sınırlı ve hedefli" bir kara operasyonu başlattığını duyurdu. İsrail tankları Yarun ve Maron er-Ras beldelerinde Lübnan topraklarına girerken, Adisa-Tayba hattında çatışmalar sürdü. 2 Mart'tan bu yana devam eden İsrail saldırılarında can kaybı 886'ya, yaralı sayısı ise 2 bin 141'e ulaştı.
ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için Japonya ve Güney Kore dahil birçok ülkeden bölgeye savaş gemisi göndermesini istedi. Her iki ülke de talebi "dikkatle değerlendireceklerini" açıklarken Japonya, gemi göndermenin "aşılması son derece zor bir eşik" olduğunu vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, İran Savaşı'nın küresel boyutunu ve Asya'nın bu krizle ilişkisini giderek daha kritik bir noktaya taşıyor.
İsrail'in önde gelen gazetesi Haaretz, ordunun İran'a karşı nükleer silah kullanma ihtimalini değerlendirdiğini öne sürdü. İsrail'in hava savunma stoklarındaki daralmanın ardından "stratejik caydırıcılık" adıyla en uç askeri seçeneklerin kapalı kapılar ardında tartışıldığı iddia edildi. Uzmanlar bu gelişmeyi, savaşın küresel bir felaket riskine doğru evrildiğinin en ciddi işareti olarak değerlendiriyor.
Yorumlar 0
Habere düşünceni bırak, yanıtlarla sohbeti devam ettir.
Yorum yapabilmek ve yanıt verebilmek için giriş yapın.