Türkiye'nin kritik mineraller stratejisi: Beylikova sahası küresel fırsat

Analist İslam Memiş, altın ve gümüşteki sert dalgalanmaların panik değil alım fırsatı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Trump'ın İran açıklamalarıyla piyasaların tek günde dip ve zirveyi birlikte gördüğünü hatırlatan Memiş, bu oynaklığın "manipülasyon dönemi"nin bir parçası olduğunu vurguladı. Yıl sonu için ons altında 5.880-6.000 dolar hedefini koruyan Memiş, merkez bankalarının altın stoklamayı sürdürdüğüne dikkat çekerek uzun vadeli yükselişin kaçınılmaz olduğunu öngördü.

İran'ın ABD ile herhangi bir görüşme yapılmadığını açıklayıp Trump'ın iddialarını reddetmesi üzerine petrol fiyatları yeniden yükseldi; WTI 91, Brent ise 100 doların üzerine çıktı. Pazartesi günü Trump'ın İran enerji tesislerine saldırıları beş gün ertelemesiyle yüzde 10 düşen petrol, Tahran'ın sert çıkışı ve yeni saldırı açıklamalarıyla kayıplarını büyük ölçüde telafi etti. Dünyanın petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması piyasalardaki belirsizliği derinleştirmeye devam ediyor.

İran savaşının dördüncü haftasında küresel piyasalar sert çalkantı yaşadı; altın ons fiyatı yüzde 6'dan fazla düşerek 4.200 doların altını görürken Kapalıçarşı'da vatandaşlar döviz bozdurup altın almak için uzun kuyruklar oluşturdu. Trump'ın İran'daki enerji tesislerine yönelik saldırıları beş gün ertelemesi piyasalarda kısmi toparlanma sağladı; altın 4.350, petrol ise 100 dolar civarına geri döndü. Yükselen enerji fiyatları enflasyon kaygılarını artırırken Fed'den faiz indirimi beklentileri ortadan kalktı, ECB'nin faiz artırabileceği ihtimali ise yüzde 78'e yükseldi.

Altın, geçen hafta yüzde 10'dan fazla düşerek son 43 yılın en sert kaybını yaşadı; ons fiyatı 4.200 doların altına, gram altın ise 5.928 TL seviyesine geriledi. Orta Doğu'daki çatışmaların tetiklediği enflasyon endişeleri ve Fed'in faiz indirimi beklentilerinin zayıflaması düşüşün temel nedenleri arasında gösteriliyor. Analistler, yatırımcıların altını güvenli liman olarak değil acil likidite kaynağı olarak kullandığına dikkat çekiyor.

Orta Doğu'da ABD-İran geriliminin tırmanmasıyla Brent petrol 112 doların üzerine çıkarak son yılların zirvesine ulaştı; 23 Mart itibarıyla fiyatlar 107,94 dolarda dengelenmeye çalışıyor. Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması için verdiği 48 saatlik ültimatom ve ABD'nin bölgeye asker sevkiyatı hızlandırması gerilimi daha da tırmandırırken İran misilleme tehdidini sürdürüyor. UEA Başkanı Birol, yaşanan krizin 1970'lerdeki iki büyük petrol krizinin toplamından daha ağır olduğunu açıkladı.

Bitcoin, jeopolitik gerilimler ve yüksek kaldıraçlı pozisyonların çözülmesiyle 67 bin 900 dolar seviyesine geriledi; 24 saatte 335 milyon dolarlık tasfiye yaşandı. Trump'ın İran'a verdiği 48 saatlik ültimatom risk iştahını düşürürken Bitcoin, Mart 2022'den bu yana ilk kez 365 günlük hareketli ortalamanın altına indi. Analistler, önümüzdeki 48 saatin yılın geri kalanı için belirleyici olacağını vurguluyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarının yarattığı jeopolitik gerilim küresel piyasaları derinden sarstı. Hürmüz Boğazı'ndaki arz güvenliği endişeleriyle Brent ham petrol 103,88 dolara yükselirken altın, savaş dönemlerindeki alışılagelen "güvenli liman" rolünün aksine düşüş eğilimine girdi. Ons altın 5.020 dolardan, gram altın ise 7.130 liradan haftayı kapattı.

İran'daki savaşın körüklediği enerji fiyatı artışları, enerji ithalatçısı konumundaki Euro Bölgesi'nde büyüme ve dış ticaret endişelerini derinleştirerek euronun dolar karşısında yedi ayın en düşük seviyesi olan 1,1423'e gerilemesine neden oldu. ABD'nin net petrol ihracatçısı olması ve doların küresel piyasalardaki güvenli liman statüsü Amerikan para birimine talebi artırıyor. Analistler, enerji kaynaklı enflasyonun Fed'in faiz indirimlerini ertelemesine yol açabileceğini ve bunun doları daha da güçlendirebileceğini öngörüyor.

Cem Uzan'ın Türkiye'deki varlıklarına el konulmasını gerekçe göstererek Paris'te açtığı 68 milyar dolarlık tazminat davası, 5 yıllık sürecin ardından TMSF lehine sonuçlandı. Fransız mahkemesi davayı yetkisizlik gerekçesiyle reddederek Uzan ailesinin 100 bin avro tazminat ödemesine hükmetti; ardından Uzan'ın Paris'teki konutundaki özel kasasına el konularak Fransız bankalarındaki hesaplarına ihtiyati tedbir uygulandı. Uzan ailesinin Türkiye'ye verdiği toplam kamu zararının günümüz değeriyle yaklaşık 17,4 milyar doları bulduğu bildirildi.

Uluslararası Enerji Ajansı'nın acil durum eylem planını devreye almasının ardından Türkiye, EPDK kararıyla zorunlu petrol stoklarının belirli bir bölümünü 13 Mart-10 Haziran tarihleri arasında geçici olarak piyasaya sunma kararı aldı. UEA üyesi ülkeler, ajans tarihinin en yüksek miktarı olan 400 milyon varili piyasaya sürmek için anlaşırken bu karar, 1974'ten bu yana alınan yalnızca 6. koordineli acil stok kararı olma özelliği taşıyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 12 Mart 2026'da Para Politikası Kurulu toplantısının ardından politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı. Anketlere katılan ekonomistlerin büyük çoğunluğunun beklentisiyle örtüşen bu kararın arkasında, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve artan enerji fiyatlarının enflasyon üzerinde oluşturabileceği riskler yatıyor. Kurul, enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine taşımak için sıkı para politikasını sürdürme kararlılığını bir kez daha vurguladı.

Türkiye genelinde modifiyeli araçlara yönelik denetimler sıkılaşırken izinsiz ses ve ışık sistemi takan sürücülere 21 bin lira ceza kesilerek araçlar trafikten men ediliyor. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, konunun değerlendirildiğini ve yeni bir düzenleme üzerinde çalışıldığını açıkladı. Araç sahiplerine sistemleri sökmek ya da izin alarak yasal hale getirmek için süre tanınması bekleniyor.

ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatı tehditleri küresel petrol piyasalarını sarstı; Brent petrol 114,3 dolara ulaşarak Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Irak'ta günlük petrol üretimi yüzde 60 düşerken Suudi Arabistan'daki petrol sahalarına da İHA saldırıları düzenlendi. Trump savaşın 4-6 hafta sürmesini beklediklerini açıklarken piyasalar arz güvenliğine ilişkin derin endişelerini fiyatlara yansıtmaya devam ediyor.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla derinleşen savaş ortamı, 2026 için yüzde 4-5 büyüme öngörülen küresel turizmde büyük bir güven bunalımı yarattı. En ağır kaybın yaşanması beklenen Orta Doğu ve Asya pazarlarının aksine, savaş karşıtı duruşuyla İspanya öne çıkarken Türkiye ve Yunanistan'a olan turizm ilgisinin süreceği tahmin ediliyor. Enerji fiyatlarındaki artış ve aktarmalı uçuşlardaki aksaklıklar ise seyahat maliyetlerini daha da yukarı çekecek.

Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle Brent petrol Nisan 2020'den bu yana en güçlü haftalık yükselişini yaşadı ve bu durum Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarına yansıdı. Salı günü itibarıyla motorine 2,14 TL, benzine 1,54 TL zam bekleniyor. Hazine'nin devreye soktuğu eşel mobil sistemi sayesinde zammın yüzde 75'i ÖTV'den karşılanacak.

Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle petrol fiyatları OVP tahminlerinin çok üzerine çıkarak 85 dolara ulaştı; bu durum Türkiye'nin enerji ithalat faturasını yaklaşık 14,5 milyar dolar artırabilir. Akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin vatandaşa yansımasını sınırlamak için eşel mobil sistemi devreye sokuldu; artışın yüzde 75'ini devlet ÖTV'den karşılayacak, yüzde 25'i pompaya yansıyacak. Bu uygulamanın 2026 bütçesinde akaryakıt ve LPG'den elde edilmesi planlanan gelirin yüzde 75'ini, yani yaklaşık 190 milyar lirayı eritebileceği hesaplanıyor.

ABD-İsrail-İran arasındaki çatışmalar, lüks turizmin kalbi sayılan Dubai'yi doğrudan vurdu. Palm Jumeirah ve Downtown gibi prestijli bölgelerdeki otellerde doluluk oranı yüzde 20'nin altına inerken standart oda fiyatları 400 Euro'dan 68 Euro'ya geriledi. Turistlerin bölgeden kaçması ve yeni rezervasyonların durması, otelleri fiyat kırmak zorunda bıraktı.

TÜİK'in şubat ayı enflasyon verilerini açıklamasıyla Mart 2026 kira artış oranı yüzde 33,39 olarak netleşti. Bir önceki ay yüzde 33,98 olan tavan zam oranı bu ay hafif geriledi. Ev sahipleri Mart ayında kiracılarına en fazla bu oran kadar zam uygulayabilecek.

ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasıyla birlikte yükselen petrol fiyatları akaryakıta doğrudan yansıdı ve motorine yüzde 10,5 zam yapıldı. Fiyat artışlarının enflasyonu olumsuz etkilemesini önlemek amacıyla Hazine, 2021'de kaldırılan eşel mobil sistemini yeniden devreye alma ihtimali için etki analizi başlattı. Bu sistem kapsamında akaryakıttaki fiyat artışları ÖTV indirilerek tüketiciye yansıtılmayacak, yük devlet tarafından üstlenilecek.

TÜİK, şubat ayı enflasyonunu aylık yüzde 2,96, yıllık ise yüzde 31,53 olarak açıkladı. Bağımsız araştırma grubu ENAG ise aynı dönemde yıllık enflasyonu yüzde 54,14 olarak hesapladı. Açıklanan TÜİK rakamı, ekonomistlerin öngördüğü yüzde 31,42 beklentisiyle büyük ölçüde örtüştü.