ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşın ilk haftası; BM'nin işlevsizliğini, büyük güçlerin çıkar odaklı tutumlarını ve İran'ın rejimini ayakta tutmaya dayalı asimetrik stratejisini gözler önüne serdi. Türkiye arabuluculuk rolü üstlenirken Rusya ve Çin açık destek vermekten kaçınarak dolaylı yollarla İran'ın yanında yer aldı. Uzmanlar, geniş çaplı kara harekatını düşük ihtimal olarak görürken en kötü senaryonun İran'ın etnik fay hatları üzerinden iç parçalanmaya sürüklenmesi olduğunu vurguluyor.
28 Şubat'ta başlayan çatışma, yalnızca bir askeri operasyon olmanın ötesine geçerek bölgedeki güç dengelerini ve küresel aktörlerin gerçek pozisyonlarını açığa çıkardı.
Uzmanlar, savaşın gri alanlarda ilerlediğini, beklenmedik aktörlerin pozisyon değiştirdiğini ve BM'nin bir kez daha etkisiz kaldığını vurguluyor.
İran klasik bir zafer hedeflemek yerine rejimin sürekliliğini güvence altına almaya odaklanan asimetrik bir savaş doktrini izliyor.
Bölgedeki ABD üslerini ve İsrail'i hedef alan saldırılar, salt askeri değil psikolojik üstünlük kurmayı da amaçlıyor.
Hava savunma sistemlerinin delinebileceğinin kanıtlanması ise bu stratejinin en çarpıcı çıktısı oldu.
Uzmanlar, geniş çaplı bir kara operasyonunun hem askeri hem siyasi maliyeti nedeniyle düşük ihtimal olduğu görüşünde.
Altı ABD askerinin hayatını kaybetmesi Amerikan kamuoyunda tartışma yarattı; Irak ve Afganistan deneyimleri Washington'ı temkinli kılıyor.
Bu nedenle hava saldırıları, ekonomik baskı ve diplomatik izolasyondan oluşan çok katmanlı strateji daha olası görünüyor.
Uzmanlara göre gerçek tehlike, dış askeri baskıyla eş zamanlı iç siyasi ve etnik ayrışmanın tetiklenmesi.
Kürt bölgelerinde faaliyet gösteren silahlı grupların devreye girmesi ve etnik fay hatlarının harekete geçirilmesi gündemdeki yerini koruyor.
Böyle bir parçalanma senaryosu yalnızca İran'ı değil; Irak, Suriye ve Afganistan'ı da kapsayan onlarca yıllık bir istikrarsızlık sürecine kapı aralayabilir.
Türkiye krizin ilk gününden itibaren tüm taraflarla yoğun bir diplomasi trafiği yürüterek çatışmanın bölgesel savaşa dönüşmesini engellemeye çalışıyor.
Ankara'nın önceliği; ateşkes, müzakere masası ve insani krizin önlenmesi.
Ukrayna, Karabağ ve Orta Doğu krizlerinde sergilenen bu arabulucu tutum bu kez de belirleyici bir rol üstleniyor.
Avrupa genel olarak ABD ile ittifakını korurken savaşın doğrudan tarafı olmaktan kaçınan çekingen bir pozisyon sergiledi.
İspanya ise bu tablodan ayrışarak ABD-İsrail saldırılarını eleştirdi ve kritik üslerini ABD'ye açmayı reddetti.
Güney Kıbrıs'taki üslerin İran tarafından hedef alınma ihtimali ise Avrupa'nın savaşa sürüklenme riskini artırıyor.
Her iki ülke de saldırıları sert bir dille kınarken doğrudan askeri müdahaleden uzak durdu.
Rusya'nın İran'a istihbarat desteği sağladığı ve gizli füze anlaşması imzaladığı iddiaları gündemde.
Çin ise enerji bağımlılığı nedeniyle bölgedeki istikrarsızlıktan en çok etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor; İran petrolünün yüzde doksanı zaten Pekin'e gidiyor.
BM Güvenlik Konseyi, ABD'nin veto yetkisi nedeniyle bağlayıcı bir karar alamadı ve uluslararası hukukun fiilen devre dışı kaldığı bu süreçte işlevsiz kalmakla eleştirildi.
NATO ise Türkiye'ye yönelik füze tehdidini bertaraf ederek savunma kapasitesini artırırken Madde 5'i devreye sokmaktan kaçındı ve kontrollü caydırıcılık stratejisiyle denge politikası izledi.
ABD ile İsrail'in İran'a başlattığı operasyonların 25. gününde savaş tüm şiddetiyle sürüyor. Trump'ın İran ile görüşme yapıldığını açıklaması ve enerji tesislerine yönelik saldırıları beş gün ertelemesi barış umudu yaratsa da Tahran bunu yalanladı ve saldırılara devam etti. ABD, askeri hedeflere yönelik operasyonların süreceğini açıklarken İran, İsrail'e yeni bir füze dalgası daha fırlattı.
New York'taki LaGuardia Havalimanı'nda Montreal'den gelen CRJ-900 tipi yolcu uçağı, iniş sırasında pist üzerindeki bir itfaiye aracıyla çarpıştı. Kaza sonucunda ölü ve yaralıların bulunduğu bildirilirken havalimanı operasyonları durduruldu ve bölgeye çok sayıda acil durum ekibi sevk edildi. New York İtfaiye Departmanı olayı doğruladı ancak ayrıntı paylaşmadı.
ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı'nın 24. gününde çatışmalar şiddetlenerek devam ediyor. Trump'ın Hürmüz Boğazı için verdiği 48 saatlik ültimatomuna İran, elektrik santrallerine karşılıklı misilleme yapacağını ve deniz mayını döşeyeceğini açıklayarak yanıt verdi. Tel Aviv, Kudüs ve Riyad füze saldırılarının hedefi olurken İsrail de Tahran'daki altyapıyı vuran geniş çaplı saldırı başlattı.
İsrail, İran'ın Arad ve Dimona'ya düzenlediği misilleme saldırılarının ardından Ben Gurion Havalimanı'nda güvenlik kısıtlaması uygulamaya koydu. Ulaştırma Bakanı Regev'in açıklamasına göre saatlik uçuş sayısı ikiden bire düşürülürken yolcu kapasitesi de 120'den 50'ye indirildi. Yetkililer, güvenlik durumuna göre bu önlemlerin her an değişebileceğini vurguluyor.
ABD Başkanı Trump, İran'a Hürmüz Boğazı'nı 48 saat içinde tamamen açması için ültimatom verdi; aksi halde İran'ın enerji santrallerini vuracağını açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise enerji altyapısının hedef alınması durumunda boğazı tamamen kapatacaklarını ve Körfez'deki ABD bağlantılı tesisleri vuracaklarını duyurdu. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, Trump'ın tehditlerini "çaresizlik göstergesi" olarak nitelendirdi.
Batı Şeria'da gece yarısı yüzlerce İsrailli yerleşimci aynı anda harekete geçerek 15'ten fazla Filistin köy ve kasabasını ateşe verdi; aileler alevler arasında mahsur kalırken yaşlı siviller demir sopalarla dövüldü. İsrail güvenlik birimlerinin saatlerce süren saldırılara müdahale etmemesi, olayların devlet destekli olduğu iddialarını güçlendirdi. En az 9 kişi hastaneye kaldırılırken Filistinliler acil uluslararası müdahale çağrısında bulunuyor.
İran Savaşı'nın 23. gününde İran, enerji altyapısının hedef alınması halinde Hürmüz Boğazı'nı tamamen kapatacağını ve bölgedeki ABD ortaklı tüm tesisleri vuracağını açıklarken ABD de Hark Adası'nın işgali dahil tüm seçeneklerin masada olduğunu duyurdu. Tahran'da patlamalar yaşanırken İran, Natanz'a yapılan saldırıya misilleme olarak İsrail'in Arad kentini füzelerle vurdu ve en az 88 kişi yaralandı. Netanyahu Avrupa liderlerini savaşa katılmaya çağırırken İran 23 günde 5 bini aşkın füze ve İHA kullandığını açıkladı.
ABD, İran'a yönelik saldırıların ilk 20 gününde 25 milyar dolardan fazla harcadı; Pentagon'un Kongre'ye 200 milyar dolarlık ek bütçe talebinde bulunmayı planladığı öne sürülüyor. Bu rakamın, dünya genelindeki aşırı yoksulluğu 15-20 yıl boyunca ortadan kaldırmaya ya da Gazze'yi 4 kez yeniden inşa etmeye yeteceği hesaplanıyor. Öte yandan Katar'daki LNG tesislerindeki hasar küresel enerji arzını vururken bölge ülkeleri de her gün milyarlarca dolarlık ekonomik kayba uğruyor.
ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı 22. gününde tırmanmaya devam ediyor; İran, Natanz'a yapılan saldırıya karşılık olarak İsrail'in Dimona Nükleer Santrali'nin bulunduğu kenti 6 dalga füzeyle vurdu ve 39 kişi yaralandı. Çatışmalar Irak, Lübnan ve Körfez ülkelerindeki üslere kadar yayılırken Trump ateşkes istemediğini açıkladı ve İsrail önümüzdeki hafta saldırıları daha da yoğunlaştıracağını duyurdu. Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalması petrol fiyatlarını yüzde 50 artırırken ABD, artan enerji maliyetlerini frenlemek için İran petrolüne yönelik yaptırımları 30 günlüğüne askıya aldı.
Putin, Nevruz Bayramı dolayısıyla birçok ülke liderine tebrik mesajı gönderdi. Bu mesajlar arasında öne çıkan İran'a yönelik ifadelerinde Putin, Moskova'nın Tahran'ın sadık dostu ve güvenilir ortağı olmayı sürdürdüğünü açıkça vurguladı. İran'ın yaşadığı saldırıları "zorlu sınav" olarak nitelendiren Putin, bu süreçte İran halkına destek mesajı verdi.
Tokyo ve çevresinde yaşayan binlerce Müslüman, Ramazan Bayramı namazı için Tokyo Camii'nde bir araya geldi; yoğun katılım nedeniyle namaz 5 kez ardı ardına 4 farklı imam tarafından kıldırıldı. Türkiye, Endonezya ve ABD başta olmak üzere dünyanın pek çok ülkesinden Müslüman, bu buluşmada bir arada ibadet etmenin mutluluğunu yaşadı.
Reuters'ın üst düzey bir İranlı kaynağa dayandırdığı habere göre İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney, iki arabulucu ülke aracılığıyla iletilen gerilimi azaltma ve barış tekliflerini reddetti. Hamaney, ABD ve İsrail'in yenilgiye uğraması ve İran'a savaş tazminatı ödenmesi gerektiğini savunarak müzakere kapısını kapattı.
Trump, derin bir ekonomik ve enerji krizine sürüklenen Küba'yı "alma onurunun" kendisine ait olacağını açıkladı. ABD'nin petrol sevkiyatlarını keserek adayı baskı altına aldığı bu süreçte Washington, müzakerelerde Küba liderinin görevden ayrılmasını da gündeme taşıdı. Küba ise iç işlerine müdahaleyi kabul etmeyeceğini net biçimde ortaya koydu.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Tahran'ın ABD ile doğrudan temas halinde olduğuna dair haberlerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı. Trump'ın Orta Doğu Temsilcisi Witkoff ile son iletişimin ABD-İsrail saldırılarından önce yaşandığını belirten Arakçi, bu tür iddiaların kamuoyunu ve petrol piyasasını yanıltmaya yönelik olduğunu vurguladı.
ABD Başkanı Trump, İran'ın nükleer tesislerine yönelik gerçekleştirilen saldırıların üçüncü dünya savaşını engellediğini savundu. Savaşın yakında biteceğini belirten Trump, İran'ın donanma, hava kuvvetleri ve liderlik yapısının büyük ölçüde tasfiye edildiğini açıkladı. Ayrıca müttefiklerin operasyona destek vermemesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirerek İngiltere başta olmak üzere pek çok ülkeyi eleştirdi.
Trump, İran'ın USS Abraham Lincoln uçak gemisine saldırdığı ve gemiyi etkisiz hale getirdiği iddialarını kesinlikle reddederek paylaşılan görüntülerin sahte olduğunu söyledi. İran rejiminin 32 bin protestocuyu öldürdüğünü ve rejim destekçisi gösterilerin yapay zeka ile üretildiğini öne süren Trump, savaşın sonuçlandırılması konusunda inisiyatifin ABD'de olduğunu ancak anlaşma yapıp yapmama konusunda henüz karar vermediğini belirtti.
ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş 17. gününe girerken Trump, savaşın çok uzun sürmeyeceğini belirtti ve İran'ın hava kuvvetleri ile donanmasının büyük ölçüde tasfiye edildiğini açıkladı. İsrail, Lübnan'a kara harekâtı başlatırken İran da Tel Aviv dahil İsrail'in merkez ve güneyine iki aşamalı füze saldırısı düzenledi. Savaşın bilançosu ağırlaşmaya devam ediyor; yalnızca Tahran'da 503 kişi hayatını kaybetti, BAE'deki liman ve yakıt tesisleri de İran saldırılarından nasibini aldı.
İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyinde Hizbullah mevzilerine karşı "sınırlı ve hedefli" bir kara operasyonu başlattığını duyurdu. İsrail tankları Yarun ve Maron er-Ras beldelerinde Lübnan topraklarına girerken, Adisa-Tayba hattında çatışmalar sürdü. 2 Mart'tan bu yana devam eden İsrail saldırılarında can kaybı 886'ya, yaralı sayısı ise 2 bin 141'e ulaştı.
ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini sağlamak için Japonya ve Güney Kore dahil birçok ülkeden bölgeye savaş gemisi göndermesini istedi. Her iki ülke de talebi "dikkatle değerlendireceklerini" açıklarken Japonya, gemi göndermenin "aşılması son derece zor bir eşik" olduğunu vurguladı. Hürmüz Boğazı'ndaki gerilim, İran Savaşı'nın küresel boyutunu ve Asya'nın bu krizle ilişkisini giderek daha kritik bir noktaya taşıyor.
İsrail'in önde gelen gazetesi Haaretz, ordunun İran'a karşı nükleer silah kullanma ihtimalini değerlendirdiğini öne sürdü. İsrail'in hava savunma stoklarındaki daralmanın ardından "stratejik caydırıcılık" adıyla en uç askeri seçeneklerin kapalı kapılar ardında tartışıldığı iddia edildi. Uzmanlar bu gelişmeyi, savaşın küresel bir felaket riskine doğru evrildiğinin en ciddi işareti olarak değerlendiriyor.
Yorumlar 0
Habere düşünceni bırak, yanıtlarla sohbeti devam ettir.
Yorum yapabilmek ve yanıt verebilmek için giriş yapın.