Warning: Undefined array key "HTTP_ACCEPT_LANGUAGE" in /home/iflccom/domains/dakikha.com/public_html/lib/Utils.php on line 106

Deprecated: substr(): Passing null to parameter #1 ($string) of type string is deprecated in /home/iflccom/domains/dakikha.com/public_html/lib/Utils.php on line 106
5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı

5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı

5 Türk Lirası banknotunun arka yüzünde yer alan Prof. Dr. Aydın Sayılı, Türkiye'nin ve dünyanın öncü bilim tarihçilerinden biri olup bilim tarihini akademik disiplin haline getiren ilk kişilerdendir. 1942'de Harvard Üniversitesi'nde "İslam Dünyasında Bilim Kurumlarının Doğuşu" teziyle dünyanın bilim tarihi alanındaki ilk doktorasını alan Sayılı, 1943'te Türkiye'de ilk Bilim Tarihi Kürsüsü'nü kurdu ve UNESCO Bilim Tarihi Kürsüsü başkanlığı yaptı. Merkez Bankası tarafından 2009'da piyasaya sürülen banknotlarda bilimin simgesi olarak seçilen Sayılı, 15 Ekim 1993'te vefat etti.

5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı
seyma 24 Ekim 2025, 22:56
0

5 Türk Lirası'nın arka yüzünde Prof. Dr. Aydın Sayılı yer alır.

Türkiye'nin ve dünyanın sayılı bilim tarihçilerinden olan Sayılı, bilim tarihini akademik bir disiplin haline getiren ilk kişilerden biridir.

UNESCO tarafından kurulan ilk "Bilim Tarihi Kürsüsü"nün de başkanı olmuştur.

Aydın Sayılı'nın hayatı

Aydın Sayılı, 2 Mayıs 1913 tarihinde Ankara'da doğdu.

Ortaöğrenimini Ankara'da tamamladıktan sonra Atatürk'ün kurduğu Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nin ilk öğrencilerinden biri oldu.

Genç yaşta bilime olan ilgisiyle dikkat çeken Sayılı, Atatürk'ün desteğiyle Harvard Üniversitesi'ne gönderildi ve Prof. George Sarton'un yanında doktora yaptı.

İlkleri

Aydın Sayılı, 1942 yılında Harvard Üniversitesi'nde "İslam Dünyasında Bilim Kurumlarının Doğuşu" adlı teziyle doktorasını tamamladı.

Bu tez, dünyada bilim tarihi alanında verilen ilk doktora olarak tarihe geçti.

1943'te Türkiye'ye dönen Sayılı, Ankara Üniversitesi'nde Bilim Tarihi Kürsüsü'nü kurdu.

Bu kürsü, Türkiye'de ve dünyada bir ilkti. 1960'lı yıllarda UNESCO Bilim Tarihi Kürsüsü başkanlığına getirildi.

Önemli eserleri

  • The Observatory in Islam and its Place in the General History of the Observatory.
  • Ortaçağ İslam Dünyasında Bilimsel Kurumlar.
  • Bilim Tarihi ve Felsefesi Üzerine İncelemeler.

Sayılı, çalışmalarında bilimin evrensel bir kültür ürünü olduğunu savunur; Doğu-Batı ayrımı yerine insanlığın ortak birikimini vurgular.

Görevleri ve ödülleri

UNESCO Bilim Tarihi Kürsüsü Başkanı, Türk Tarih Kurumu üyeliği, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu üyeliği, 1977'de TÜBİTAK Hizmet Ödülü ve 1990'da Atatürk Kültür Merkezi Onur Üyeliği aldı.

Ölümü

Prof. Dr. Aydın Sayılı, 15 Ekim 1993 tarihinde Ankara'da hayatını kaybetti.

Bugün adı Ankara Üniversitesi Bilim Tarihi Enstitüsü ve birçok bilimsel etkinlikle yaşatılmaktadır.

Neden banknotta bulunuyor?

Merkez Bankası, 2009 yılında piyasaya sürülen E9 Emisyon Grubu banknotlarda her kupüre bir Türk düşünürü, sanatçısı ya da bilim insanını koyma kararı aldı.

Bu kapsamda 5 TL'ye bilimin simgesi olarak Aydın Sayılı seçildi.

Arka planda güneş sistemi, gözlem aletleri ve astronomi sembolleri yer alır.

5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı5 Lira'nın arkasındaki isim: Bilim tarihçisi Aydın Sayılı
İLGİLİ YAZILAR
10 Lira'nın arkasındaki isim: Cahit Arf'ın hikayesi

10 Lira'nın arkasındaki isim: Cahit Arf'ın hikayesi

20 Lira'nın arkasındaki isim: Mimar Kemaleddin

20 Lira'nın arkasındaki isim: Mimar Kemaleddin

Yaşam
Okur Görüşleri

Yorumlar 0

Habere düşünceni bırak, yanıtlarla sohbeti devam ettir.

0 onaylı yorum
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın!

Yaşam - İLGİLİ HABERLER

Manyetik fırtına uyku düşmanı mı? Uzmanlar yanıtladı

Dün gece Dünya'nın manyetik alanında G3 seviyesinde jeomanyetik fırtına etkili oldu; ardından sosyal medyada pek çok kişi uykusuzluk ve huzursuz uyku yaşadığını paylaştı. Uzmanlar, manyetik fırtınaların uyku üzerindeki doğrudan etkisinin bilimsel olarak kanıtlanmadığını vurgularken bu konunun araştırılmaya devam ettiğini belirtiyor. Uykusuzluğun stres, elektronik cihaz kullanımı ve yaşam tarzı gibi faktörlerle de bağlantılı olabileceğine dikkat çekiliyor.

Yaşam
Kedi kanseri araştırması insan tedavisine ışık tutabilir

Wellcome Sanger Enstitüsü öncülüğündeki uluslararası ekip, yaklaşık 500 evcil kedinin tümör DNA'sını analiz ederek kedi kanserlerinin genetik haritasını çıkardı ve insan kanserleriyle dikkat çekici benzerlikler tespit etti. Araştırmacılar, özellikle agresif bir meme kanseri türü olan üçlü negatif meme kanserinin kedilerde daha sık görülmesinin, tedaviye yönelik yeni ilaç araştırmalarına zemin hazırlayabileceğini vurguladı. İnsanlarla aynı çevreyi paylaşan evcil kedilerin, kanserin çevresel nedenlerini anlamada da önemli ipuçları sunabileceği belirtildi.

Yaşam
14 Şubat öncesi Gaziantep'te çiçekçilerde yoğunluk: Canlı gül ve papatya tercih ediliyor

Gaziantep'te 14 Şubat Sevgililer Günü öncesi çiçekçilerde yoğunluk başladı ve vatandaşlar özellikle canlı gül ve papatyayı tercih ediyor. Geçmiş yıllarda yapay çiçeklere ilgi gösteren vatandaşlar bu yıl canlı çiçeklere yönelirken, adrese teslim siparişlerde artış yaşandığı belirtildi. Çiçek fiyatları türüne ve sayısına göre 250 liradan başlayarak 4 bin liraya kadar çıkıyor.

Yaşam
Zeytinyağı-limon karışımı sağlıklı mı? Uzman uyardı

Sosyal medyada viral olan zeytinyağı-limon karışımı hakkında Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. Vedat Göral önemli uyarılarda bulundu. Göral, sabah tüketiminin faydalı olabileceğini ancak gece yatmadan önce içilmesinin reflü ve gastrit riskini artırabileceğini belirtti. Uzman, karışımın zayıflatma etkisinin sınırlı olduğunu ve mide rahatsızlığı olanların uzak durması gerektiğini vurguladı.

Yaşam
İstanbul ramazanda ışıl ışıl olacak: Hilal ve yıldız temalı süslemeler

İstanbul Valisi Davut Gül'ün talimatıyla ramazan ayı boyunca kent genelinde dış cephe aydınlatmaları gece boyunca açık tutulacak. Tarihi binalar, meydanlar, ana arterler, köprüler ve camiler hilal ve yıldız temalı süslemelerle ışıklandırılacak. Belediyeler ve kamu kurumları arasında koordinasyon sağlanarak geleneksel uygulamalara uygun şekilde süsleme çalışmaları yapılacak.

Yaşam
Denizli'de gösteride kullanılan albino piton Konya'da koruma altında

Denizli'de bir alışveriş merkezinde gösteride kullanılan albino burma pitonu koruma altına alınarak Konya'daki Karatay Belediyesi Hayvanat Bahçesi Rehabilitasyon Merkezine getirildi. Yaklaşık 4 metre uzunluğundaki yılanın sağlık kontrolleri yapılıyor ve doğal yaşam koşullarına uygun özel bakımı sürdürülüyor.

Yaşam
İş dünyasının en izole meslek grupları belirlendi: Haftada 15 saat yalnızlık

İngiltere'de yapılan araştırma, uzun mesafe ve teslimat sürücülerinin haftada 15 saate kadar yalnız kalarak en izole meslek grubu olduğunu ortaya koydu. Çiftçiler ve panelvan sürücüleri de benzer şekilde haftada 13,7 saat tek başına çalışıyor ve dörtte biri kendini yalnız hissediyor. Sosyal etkileşimin azalması çalışanlarda kaygı artışına neden olurken, eve telefon açma geleneğinin de büyük ölçüde ortadan kalktığı belirlendi.

Yaşam
Edirne'de Meriç Nehri taştı: Tarlalardan balık topladılar

Edirne'de Meriç Nehri'nin taşmasının ardından taşkın sularının çekilmesiyle birlikte bir vatandaşın tarlasında yaklaşık 7 kilogramlık canlı sazan balığı ortaya çıktı. Nehir kenarındaki diğer mülk sahipleri de tarlalarında ve bahçelerinde kilolarca balık yakaladı. Balığı bulan Ahmet Doğan, sazanın havyarlı olduğunu fark ettiği için yeniden Meriç Nehri'ne bırakacağını söyledi.

Yaşam
27 yıllık öğretmen kanseri yenerek sınıfına döndü

Adana'nın Kozan ilçesinde 27 yıllık sınıf öğretmeni Fatma Saba Yıldırım, 18 aylık kanser tedavisinin ardından öğrencilerine kavuştu. Tedavi sürecinde öğrencilerinin gönderdiği mesajlar kendisine moral verdi. Okul bahçesinde düzenlenen karşılama programında öğretmen, öğrencileri ve velileri tarafından alkışlar ve balonlarla karşılandı.

Yaşam
Marketler beyaz yumurtaya geçiyor: Kahverengi yumurta tarihe karışıyor

Besin değeri farkı olmamasına rağmen, beyaz yumurtlayan tavukların daha az yemle daha fazla üretim yapması ve lojistik avantajları nedeniyle marketler beyaz yumurtaya geçiş yapıyor. Almanya'da kahverengi yumurtanın satıştan kalkmasının ardından Hollanda'daki büyük market zincirleri de beyaz yumurta satmaya başladı. Uzmanlar, beyaz yumurtanın yüzde 9 daha ucuz olması ve tavukların daha uzun süre verimli kalması nedeniyle beş yıl içinde kahverengi yumurtanın piyasadan silinebileceğini öngörüyor.

Yaşam
Sağlık Bakanlığı'ndan bulunamayan ilaçlar için ihbar hattı

Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, bulunamayan ilaç sorununa karşı ihbar hattı açtı. Vatandaşlar 444 4 680 numaralı çağrı merkezini arayarak ilacı en yakın nerede bulabileceklerini öğrenebilecek. Sistem aynı zamanda ilaç tedarik sorununun hızlı çözümüne katkı sunacak.

Yaşam
Haldun Dormen'in sağlık durumu kritik: Entübe edildi

97 yaşındaki usta sanatçı Haldun Dormen, enfeksiyon tedavisi gördüğü hastanede solunumunu desteklemek amacıyla entübe edildi. 5 Ocak'ta yoğun bakıma alınan sanatçının durumunu oğlu Ömer Dormen sosyal medyadan duyurarak "Babamın bunu da atlatacağına yürekten inanıyorum" dedi. 72 yıllık sanat hayatına sahip olan Dormen, bir süredir enfeksiyon nedeniyle tedavi görüyordu.

Yaşam
Tiyatro ve sinema oyuncusu Koray Ergun vefat etti

Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Koray Ergun, 68 yaşında hayatını kaybetti. Şubat ayında beyninde tümör tespit edilen usta oyuncu, son aylarda sağlık sorunlarıyla mücadele ediyordu. Ergun'un cenazesi yarın öğle vakti Karşıyaka Camisi'nde kılınacak namazın ardından toprağa verilecek.

Yaşam
Gaziantep'te gençlerden dürüstlük dersi: Kapalı manavdan soğan alıp parasını bıraktılar

Gaziantep'te iki genç, gece saatlerinde kapalı olan mahalle manavından aldıkları bir soğan için 20 TL'yi güvenlik kamerasına gösterip tezgaha bıraktı. Sabah işyerini açan manav sahibi Murat Özdemir, kamera görüntülerini izleyince gençlerin bu dürüst davranışı karşısında duygulandı ve onlarla tanışmak istediğini belirtti.

Yaşam
Amasya'nın meşhur elması artık baklavada: Elmalı baklava ilgi görüyor

Amasya'da şef Murat Devek, kentin 2 bin yıldır yetiştirilen coğrafi işaretli misket elmasını geleneksel baklava tarifiyle birleştirerek "elmalı baklava" üretti. Dilimlenip pişirilen elma parçalarının hamur katları arasına eklendiği ve şerbeti elma kabuklarından hazırlanan bu yeni lezzet, vatandaşlardan büyük ilgi gördü. Yaklaşık 4 bin kişiye ikram edilen baklavayı tadanların yüzde 98'i beğenirken, bu ürünü markalaştırmak için çalışmalar başlatıldı.

Yaşam
Hatay'da annesi olmayan kuzuya amca ve yeğenden yürek ısıtan ilgi

Hatay'ın Antakya ilçesinde yaşayan Hakan Atay, yeğeni 10 yaşındaki Asu'nun isteği üzerine arkadaşının çiftliğindeki annesi olmayan kuzuyu sahiplendi. Amca ve yeğen, Karabaş adını verdikleri kuzuya çocuk gibi bakıyor, biberonla besliyor ve yanlarından asla ayırmıyor. Çevreden gelen satın alma tekliflerini reddeden ikili, Karabaş'ı çok sevdiklerini ve satmayı düşünmediklerini söyledi.

Yaşam
Ağrı Dağı eteklerinde 3 nadir kuş türü görüntülendi

Ağrı Dağı'nın zirvesinden gelen sularla beslenen Karasu Sulak Alanı'nda, doğada nadir görülen 3 kuş türü görüntülendi. AA ekibi tarafından suna, kılıçgaga ve tepeli patka türleri doğal ortamlarında kayıt altına alındı. Bölgede bugüne kadar 200'ün üzerinde kuş türü tespit edilmişti.

Yaşam
Erzincan'da aç sincaplar mahalle sakinlerinin pencerelerine geliyor

Erzincan'ın Kemaliye ilçesine bağlı Taşdibi Mahallesi'nde geçen yıl yaşanan don olayı nedeniyle meyve ve ceviz veriminin düşmesi sonucu aç kalan sincaplar, mahalle sakinlerinin pencerelerine misafir oluyor. Mahalle sakini Selami Bozkurt, sincapları Eğin dutu ve cevizle besleyerek kış boyunca hayatta kalmalarına yardımcı oluyor. Doğayla iç içe yaşanan bu deneyim, mahalle sakinlerinin ilgisini çekiyor.

Yaşam
Kıvırcık isimli kuzu çiftin üçüncü çocuğu gibi: Evde bebek gibi büyütüyorlar

Ordu'nun Perşembe ilçesinde hayvancılık yapan Halise ve Orhan Tırıçoğlu çifti, 1 haftalık kuzularına soğuk havada üşümesin diye evde bebek gibi bakıyor. 'Kıvırcık' adını verdikleri kuzuyu gündüzleri annesinin yanına bırakıp, akşamları kıyafet giydirerek eve getirip sobanın yanında ısıtıyorlar. Çift, kuzuyu biberonla besliyor ve hava ısınıncaya kadar evde bakımını sürdürmeyi planlıyor.

Yaşam
Kentsel dönüşümde kritik değişiklik: E-devlet tebligatına dikkat!

Kentsel dönüşümde artık fiziki tebligat yerine E-devlet üzerinden elektronik tebligat gönderilmeye başlandı. Salt çoğunluk kararına katılmayan ve 15 gün içinde E-devlet tebligatını onaylamayan ev sahiplerinin arsa payları belediye tarafından rayiç bedelle satışa çıkarılabiliyor. Tebligat muhtarlıkta 15 gün askıda bekletildikten sonra itiraz süresi geçerse ev sahibinin haberi olmasa bile payı açık artırmayla satılabiliyor.

Yaşam
Kategoriler